Yaña Zelandiyadä torıp eşläp, yaqtaşıbız xezmäte belän üzen tanıta häm dönya betü-betmäü mäsäläsendäğe fiqerläre belän urtaqlaşa

(Qazan, 11 ğıynvar, “Tatar-inform”, Miläüşä Nizametdinova). Yaqtaşıbız häm millättäşebez - Yaña Zelandiyaneñ Oqlend universitetı professorı Şamil Ğaliev Mäsqäü näşriyatlarınıñ bersendä “Ğeofiziçesqie soobşeniya Çarlza Darvina, qaq modeli teorii qatastrofiçesqix voln” qitabın bastırırğa äzerlänä. Bötendönya tatar qonğressı Başqarma qomitetınnan şundıy mäğlümat alındı. Äleğe basma qeşeleqne yuq itärğä mömqin bulğan tabiğıy qataqlizmnar - tabiğattä häm qeşeleq cämğıyatendä qisqen üzğäreş, cimerğeç borılışlarnıñ qayberlärenä bağışlana. Alar vulqannar häm taular, oqean, oqeaniq releflar, utırma ğeoloğiq formaçiyalär qebeq tabiğıy rezonatorlarda barlıqqa qilä torğan yuğarı liniyale bulmağan dulqınlı qüreneşlär räveşendä qarala, dip xäbär itä avtor üze. Biredä sinğulyarlıq häm rezonanslar näticäse bularaq qarala torğan bu qüreneşlär teoriyase üsterelä häm näticäläre Çarlz Darvinnıñ isqitqeç zur cir teträü turındağı “Biğl” qorabında cir tiräli säyaxät qöndäleğe häm soñınnan çığarğan qitabında yazğan beleşmä-farazı belän çağıştırıla. Üz vaqıtında Qazan universitetınıñ mexaniqa-matematiqa faqultetın tämamlağan ğalim Şamil Ğaliev şuşı yaña xezmätendä hälaqät çığara torğan dulqınnarnıñ (ä alar atomnar sistemasında da, oqeanda da, böten ğalämdä dä üseş başlanğıçında barlıqqa qilä ala) törleläre turında qüp sanlı qüzätülär, eqsperimentlar beleşmäläre häm isäp-xisapları qiterä. Hälaqätqä duçar itä torğan seysmiq dulqınnar häm çunamilar, oqeanda ğiğant dulqınnar häm alarnıñ su qorablarına täesire, turbulentlıq häm spiral ğalaqtiqalar barlıqqa qilüe berdäm poziçiyadän analizlıy. Bu xaqta ğalimneñ BİM-radio saytındağı äñğämäsendä dä äytelä. Şul räveşle, tatar xalqı mäğrifätçese, tel-ädäbiyat ğalime Camal Välidi onığı, yazuçı häm tärcemäçe Sadri Cälalnıñ (alar iqese dä repressiya qorbanı) tuğanı bulğan häm fänneñ dulqınnar turındağı ölqäsen öyränep, qataqlizmalar buença fänni basma äzerläğän yaqtaşıbız Şamil Ğaliev Yaña Zelandiyadä torıp eşläp, xezmäte belän üzen tanıta häm dönya betü-betmäü mäsäläsendäğe fiqerläre belän urtaqlaşa.