Cämğiät

Azat Axunov: “Ğäräp grafikası traditsiäläre – bezneñ mirasıbız”

Qazanda “Ğäräp grafikalı quläzma traditsiälär” cäyge mäktäbe ütkärelä

 
(Qazan, 7 iyün, “Tatar-inform”, Läysän İsxakova). 5-10 iyündä Qazanda “Ğäräp grafikalı quläzma traditsiälär” cäyge mäktäbe ütkärelä. Anı QFUnıñ Xalıqara mönäsäbätlär, tarix häm Könçığışnı öyränü institutı, İslam häm islam belemen üsterü buyınça resurs üzäk oyıştırğan.

Cäyge mäktäp - ğäräp grafikalı quläzmalarnı häm borınğı basma kitaplarnı öyränüçe tikşerenüçelärneñ belemen arttıru mäydançığı. Çara fänni eşçänlege islam yazuı traditsiäläre belän eş itüçe praktiklarğa isäplängän.

Oyıştıruçılarnıñ berse, QFUnıñ Könçığışnı häm islamnı öyränü kafedrası assistentı Yevgeniy Xämidov “Tatar-inform” MA xäbärçesenä beldergänçä, cäyge mäktäptä Qazannan, Mäskäwdän, Sankt-Peterburğtan, Ufadan, şulay uq Qazaqstannıñ Astana şähärennän 30 keşe belemen kütärä.

“Bu cäyge mäktäp äle berençe märtäbä genä oyıştırıla. Şuña bez anı bıyıl temağa kereş räweşendä, ğäräp grafikalı traditsiälär belän tanıştıru maqsatı belän oyıştırdıq”, – dide ul.

Cäyge mäktäptä etnografika, lingvistika, çığanaqlarnı öyränü fäne, islam ğileme belgeçläre qatnaşında seminarlar, master-klasslar ütkärelä. Qatnaşuçılar ğäräp, farsı häm törki tellärdäge ğäräp grafikalı quläzmalar, borınğı basma häm quläzma fondlar belän tanışa.

“Äytik, xäzerge minutlarda quläzma miras ölkäsendä äydäp baruçı belgeçlärneñ berse – Rossiä däwlät gumanitar universitetı dotsentı Pavel Başarin lektsiäse bara”, – dide Yevgeniy Xämidov. Cäyge mäktäptä qatnaşuçılar Bolğarğa da barğan. Alar tarixi obyektlarnı öyrängän, epitafik, yağni qäber taşlarındağı yazular belän dä tanışqan.

Cäyge mäktäptä QFUnıñ Könçığışnı häm islamnı öyränü kafedrası dotsentı Azat Axunov ta qatnaşa. Ul “Tatar-inform” MA xäbärçesenä bilgeläp ütkänçä, ğäräp grafikalı quläzma traditsiälärenä tatar xalqı da üz öleşen kertkän. Bezneñ cirlärdä ğäräp yazuı İdel Buyı Bolğarında islam dine räsmi qabul itelgäç taralğan.

“Ğäräp grafikası traditsiäläre – tatarlar öçen yat närsä tügel, ä xalqıbıznıñ elek-elektän üzläştergän mirası. Bu traditsiälär sovet zamanında da tuqtalıp tormadı. Ul azmı-küpme universitetlarda uqıtıldı. Äbi-babalarıbız arasında Qor'än tekstların, ayırım sürälärne küçerep yazıp taratuçılar buldı. Xäzerge waqıtta älege traditsiälär yañartıla. Bez alarnı onıtmasqa, üsterergä tieş”, – dip sanıy Azat Axunov. Anıñ süzlärençä, ğäräp grafikalı tatar quläzma, basma, epitafik çığanaqlar dönya külämendä tanılğan. Soñğı yıllarda Gollandiä, Almaniä, Amerika Quşma Ştatları, Törkiä, Yaponiä kebek çit illärdän dä ğalimnär Tatarstanğa kilep, alarnı fänni yaqtan öyränä.

“Çit il ğalimnäre ğäräp grafikalı tatar çığanaqların öyränep, fänni xezmätlär yaza. Monıñ öçen alarğa, tatar telen dä, iske tatar yazuın da üzläşterergä turı kilä. Şular arasında – Gollandiädän Mixail Kemper, Yaponiädän Noroxiro Nağanova. Çit il ğalimnäre tarafınnan qızıqsınu zur, ämma üzebez tarixi mirasıbıznıñ bu öleşen tieşle däräcädä öyränmibez, anıñ qäderen älegä belep betermibez. “Ğäräp grafikalı quläzma traditsiäläre” cäyge mäktäbeneñ ähämiäte dä älege mäs'älägä üzebezneñ il ğalimnäreneñ iğtibarın yünältü, ayıruça yäşlärne cälep itüdän ğibarät”,– dip bilgeläp ütte Azat Axunov.

Süz uñayınnan, cäyge mäktäpne kiläçäktä dä oyıştıru küzdä totıla.

(Fotoda "Qıyssai Yosıf" kitabı. XIX ğasır axırı. Yevgeniy Xämidov fotosı)

Нашли ошибку в тексте? Выделите ее и нажмите Ctrl + Enter. Используется система Orphus.
    Опубликовать      

Поместите ссылку на статью в ваш блог:

Написать комментарий

Обновляется щелчком мыши